Tampilkan postingan dengan label Turi Turian. Tampilkan semua postingan
Tampilkan postingan dengan label Turi Turian. Tampilkan semua postingan
Rabu, 02 Juni 2010
Anak Boru Sipitu-Pitu
Dahulu, di suatu kampung yang berada di wilayah kerajaan Purba, hiduplah satu keluarga yang sangat menyedihkan. Keluarga ini mempunyai banyak anak tetapi semuanya perempuan (Boru; bhs. Simalungun), yaitu 12 org. Hidup mereka hanya bergantung kepada hasil kerja ayah dan ibu mereka sebagai orangtua di rumah mereka, dimana ayah mereka sehari-hari hanya bekerja sebagai buruh tani di lahan tani tetangga mereka. Demikian juga ibu mereka, setiap hari bekerja mengikut suaminya.
Kamis, 13 Mei 2010
Tuan Raja di Panei Isuruh Martondur na Laho Bahen Kahani – I
Jumpah ma bulan sada, padua bulankon isuruh Raja Parpadanan na Bolag ma anggini ondi, aima Tuan Rahat di Panei martondur hu Nagori Hapoltakan, boru tondongni. Ia partondurhonon ni Tuan Rahat di Panei, na dompak boru tondongni in ma mambahen kahani ase adong puang bolon ni Parpadanan na Bolag. Ilanggar sidea do hatani Guru Gumbak na Bolon ampa hatani ganup gamot halani hurang dearni pangidahan. Si Ura na Ulogon si Atah na Bingaon ma hasomanni. Pantangan ni Partonunanni si Pitu Sundut, na manrahutkon golang-golang, namarandarhon bosi, gijang tumang do. Tolu bulan i dalan do sidea, ase das i Padang Rapuhan.
Dong ma sada jumpah jolma ibani pararian: “Ou, amang parari ou, buha ham ma layar-layar on!” “Parja do nasiam ou amang umbei-umbei?” Marsampang ma hun darat: “Anggo hanami, par Nagori Parpadanan na Bolag do!” “Anggo sonai do” nini parari ondi, “Na sungkun ma lobei Tuan na Poso Huta on.” Laho ma parari ondi manungkun Tuan na Poso Padang Rapuhan. “Dong do i darat ni partugah Tuan nami halak na legan, sihol masuk hu huta on, sapuluh toluh bilangan ni sidea. “Parja do nini sidea ambia? Ise do ai?” nini Tuan na Poso. Jadi marbalos ma parari ondi: “Par nagori parsundutan do ai Tuan nami, hun Parpadanan na Bolag, Tuan anggi Parpadanan na Bolag do ai sada, sapuluh dua hasomanni. Dob ai mintor tarolos ma Tuan na Poso Padang Rapuhan mangonjapkon halak na mangalo-alo rup ampa nandi puang atap nansi panakboru. Laho ma sidea hu horbangan huta in mangalo-alo, panjumpah ma sidea i horbangan ai anjaha mintor tangis bei ma marangkup, halani dokah ma lang marsididahan. Tarombo tumang do hansa dong, paboa anak boru ni Raja Padang Rapuhan do Raja Parpadanan na Bolag, seng ongga marsibotohan halani girah do lang mar-inang Raja Parpadanan pakon Tuan Rahat di Panei. Jumpah panorang ni use baru sidea marsibotohan, aido ase tangis bei sidea. Pala hundul tongkin i horbangan ai, dob konsi ai iarahkonma hu rumah.
PARPADANAN NA BOLAG SIHOL MAMBUAT BORU
Bani sada panorang ipalu ma ogung sitandol balei Ganjang Sihampilis. Si Ransah Ulu Balang Kasian do na mamalu ai. Roh ma panggamot, Pangulu Dusun hu balei ai, manungkun si Ranseh Ulu Balang Kasian, nini ma : ‘O Ransah Ulu Balang, Ulu Balang Kasian, songon na marhata ambis ogung sitandol sadari nantuari padua arian nongkan, sedo adong mara i Pamatang huta on ? Aha do gakni pamukulonkon bani ogung sitandol ?’ Ia balos ini si Ransah Ulu Balang, ‘ Laho ma hita hu lopou, sungkun hita ma raja huta on’. Das ma sidea i lopou, isungkun pangulu dusun ma raja Parpadanan na Bolag: ‘Sintabi Raja Nami, marhata ogung sitandol sadari nantuari padua arian nongkan, ai aha do parpulungkonon nami?’ Marbalos ma Raja Parpadanan na Bolag: ‘Ou Panggamot Pangulu Dusun, ase ipalu pe ogung sitandol, ase marpulung nasiam ijon. Gonrang i buntu-buntu ma huahap marsaor odap-odap, lang hubotoh aria na siang pakon na golap’. Mase sonai ninta Raja nami, nini Pangulu Dusun ondi. lanjut...
Tuan Raja di Panei Isuruh Martondur na Laho Bahen Kahani – II
Dop ai marhoras-horas ma sidea. Mulak ma Tuan Rahat di Panei pakon si Atah na Ulogon aima juak-juakni ondi, anjaha ipaingkat Tuan Padang Rapuhan do namanaruhkon Puang Lima dua puluh opat halak, martanjo, marbodil, manjaga sidea i tongah dalan, torus hu Parpadanan na Bolag. Dua bulan sidea i tongah dalan, nai ma daohni dalanan, hun hapoltakan hu hasundutan.
Das ma i Parpadanan sidea, marsahap ma Tuan Rahat di Panei pakonni abangni ondi Tuan Parpadanan na Bolag. Ipatugah Tuan Rahat di Panei ma parsahapan ondi ganup na binobanni lanjar iberehonma bajutni humbani bou, ai ma bajud marlangkop ondi pakon bajut na humbani Puang Bolon Padang Rapuhan aima bajud pandan marihur hurawang hitei goling.
Megah ma anggo Tuan Parpadanan manjalohon hatani ai haganup pakonni tanda hata ai.
Tarbuang Tuan Rahat di Panei
Jadi manombah ma si Ura na Gulogon ondi dompak Tuan Rahat di Panei, domma taon pisou bani borgokni, sahalak manjolom pisou, sahalak manombah, nini sombahni ma: “Sintabi hita Tuan Anggi huta on, manombah do au bani daulanta, ulang hita marsapata bannami, anggo hita maningon bunuhon do sonari, namanjalo poda do hanami humbani abangta, halani ipatodoh-todoh bou hita, ai do ase nabunuh”. Mintor tangis ma Tuan Rahat di Panei anjaha manaili dompak atas, nini ma: “Ou Ompung Naibata, songon tustus do hape diri, salah idondoni pintorna”. Nai ma partangis ni Tuan Rahat di Panei ondi, seng saut madabuh pisouni sidea use. Ipatugah ma bani Guru Gumbak na Bolon, nini sidea ma: ”Ou Guru Gumbak na Bolon, naha bahen hita partibal ni Tuan Anggi Huta on, maningon bunuh on nini raja huta on, malang atei nami mambunuh, lang tarposhon uhur”. Jadi roh ma podah humbani Guru Gumbak na Bolon: ”Boban hita malah hu harangan”. Iboban sidea ma tongon hu harangan Hatunggulan, i dolog pangainan, i buntu panangkolan, ibayangkon sidea ma i jai i toruh ni buah. Ibahen ma bohalni pitu tumba, pitu gantang, pitu golom pitu kamata boras. Ibahenma sopouni i toruhni buah songon asar-asar ni babui pe lang das.
Sobou ma na Malungun, Tubuhan Sampilpil ma na Matobak
Dop ai jumpah ma tahun sada, padua tahunkon manggorama pamurou, manisei ma na laho hu juma, manongos ma ompung Naibata. Idilo Raja Parpadanan na Bolag ma si Ransah Ulu Balang, nini ma: ”Ou Ransah Ulu Balang, laho ma ho ambia hu rumah bolon, hu lobei-lobei ni puang bolon huta on, sungkun ma lobei sinta-sintani tamuei roh in”. Roh ma puang bolon ondi ipatugahma: ”Ou Ransah Ulu Balang, gala-gala sirondang bulan do, sataun mipulipul, dua taun mopulopul, ai do sintasintani tamuei roh on”. Dobsi mulak ma si Ransah Ulu Balang hu lopou, nini ma: ”Raja nami, gala-gala sirondang bulan do gan, sataun mipulipul, dua taun mopulopul, sinta-sintani tamuei roh”.
Idilo ma gamot roh hu lopou, isungkun ma atap ija do dong gala-gala sirondang bulan, sataun mipulipul, dua taun mopulopul.
Dong do napatugahkon: ”Anggo ai Raja nami, dong do ai, tapi hun daoh do humbanta on ai”. “Naha daohni ambia?” nini raja ai. “Anggo daohni Raja nami, sabulan dalanansi i dalan”. ”I huta ja ma adong ai ambia?” nini raja ondi. ”I tanoh Langgamsisi, i saborang ni lautan”, nini na patugahkon ondi.
Tubuh Anak Panunda, Matei Raja Parpandanan
Mintor tarolos ma jongjong Raja Parpandanan na Bolag ai, jadi madabuh ma raot na i abingan ni raja ondi, hona ma indungni naheini, bosur lanok do darohni, hitirma ia, turun ma ia hu toruh, hun pantangan ai. Sanjongkal nari mando sidalanni ase das ia hu laman, madabuh ia lanjar matei raja ondi. Halani ai gaya-guyuma sin rumah bolon pakon sin huta. Lape dong sae anak tubuh ondi homai i rumah bolon, halani mambogei kabar ai mintor jongjong ma puang bolon ondi, seng be isarihon anak ai, anjaha guling ia hu talaga anak ondi, anjaha luha do otik parsuntinganni, lanjar ipatugah sidea ma bani Guru Gumbak na Bolon. Roh ma Guru Gumbak na Bolon, tarolos ma ia mangubung raja ondi, seng tarpagoluh be.
Lanjar ipukul si Ransah Ulu Balang ma ogung sitandol i balei ganjang Sihampilis. Pulung ma halak ganup pakon panggamot, pangulu dusun, iatur sidea ma ranggi ni huda-huda pakon na mambuat batang. Lanjar ijaga sidea ma huta pamatang Parpandanan na Bolag ondi.
Tuan Rahat di Panei Sihol Mambunuh Anak Panunda
Marhata ma Tuan Rahat di Panei bani puang bolon, nini ma: ”Ou kaha ou, kahangku, sihol panganonhu do anak panunda, malum namim ateihu, anggo husobur darohni panunda”. Marsampang ma puang bolon ondi: ”Ou anggi, Tuan Rahat di Panei, Tuan Anggi huta on, bau huning ope anak panunda, lobei pamombur hita ma gelah, au satuntuh do songon panarianmu ai, sadari tubuh bana, sadari matei bapani, patut ma tongon panganon”.
Tapi anggo puang bolon ondi, singgan hata do hansa ai, anggo uhurni lang. Nini Tuan Rahat di Panei ma: ”Ou kaha, piga dokah gakni ase mombur?” Nini puang bolon ma marsampang sahap ni anggini ai: ”Baen hita ma parbuhulan, atap parpadanan. Bulan margaga tahun, tahun margaga borngin, borngin margaga bulan, borngin margaga tahun”. Marbalos ma Tuan Rahat di Panei: “Naha do artini ai kaha. Sahap sisonai ai lang ibotoh hanami”. ”Sonon do anggi”, nini puang bolon ondi, ”Anggo borngin margaga bulan, aima lobih ni sabulan tambah use saborngin, ia bulan margaga tahun, aima tambah use sabulan saborngin humbani satahun. Jadi balik ni ai use tahun margaga bulan, atap bulan margaga tahun, domma tumpu haganupan ai lobih humbani dua tahun, nai ma adatni i nagori hapoltakan anggi”. ”Nai hape nimu kaha ou, nai ma hape”, nini Tuan Rahat di Panei. Lanjar isuratkon bani partingkian ni Tuan Rahat di Panei ma buhul ai, mulak ia hun rumahni (rumah toruh). Seng ra ia hundul i lopou. Jagaonni ni do uhurni anak panunda ai, maningon bunuhonni do nini uhurni anak panunda ai, ase ra ia hundul i lopou.
Lang Saut Matei Anak Panunda
Paima das buhul ai, isuruh puang bolon ma si Ransah Ulu Balang mamukul ogung sitandol i balei ganjang Sihampilis. Roh ma haganup sagala jolma jahjahan ni Raja Parpandanan na Bolag, nai ge pangulu dusun, nai homa age pangulu-pangulu. Nini sidea ma na roh on manungkun bai si Ransah Ulu Balang: ”Ou Ransah Ulu Balang, Ulu Balang Hasian, naha do ge ase marhata ogung sitandol, seng dong rusuh-rusuh, age bahaya, i pamatang huta on”. Jadi marsampang ma si Ransah Ulu Balang: ”Na isuruh puang bolon do au mamukul ogung sitandol sadari nantuari, padua arianhonkon, hu sungkun ma lobei hu rumah bolon, atap aha do tongon ai”.
Laho ma si Ransah Ulu Balang, isungkun ma puang bolon: ”Lai puang bolon huta on”, nini si Ransah Ulu Balang ma, ”Domma kumpul i alaman ganup, naha do parkumpulan on? Aha do pamanggilhonon bani sidea lai?” Nini puang bolon ma andompak si Ransah Ulu Balang: ”Ampari dian ma bigou bapa, hundulanni na roh in i alaman bolag ai. Roh pe ahu mambahen sahap hu bani sidea.” Jadi isuruh puang bolon ma homa sagala anak boru pakon panak boru Nardorhaya di Ari mamberehkon demban tasakan, itasaki demban ma ganupan pangulu-pangulu naige pangulu dusun, nai age gamot.
Ibahenma Goranni Anak Panunda
Jadi roh ma puang bolon, pakon panak boru Nandorhaya di Bulan, ibobanma bajudni, isurdukhon ma demban bani Guru Gumbak na Bolon, jadi marhata ma Guru Gumbak na Bolon: “Naha do lai, Puang Bolon, hatani dembanta on?” Marsampang ma puang bolon: “On do nini Besan. Ipilih na Besan ma goranni hamanakkanni on!” Jadi marsampang ma Guru Gumbak na Bolon use: ”Naha ma ningon au mambaen goran, seng dong ipamilihkon ari ipanjomputhon boras, arini pe lang naingat, panorangni pe lang na botoh, sabab ribut ijondi bai partubuhni tuan huta on. Ijin do ia tubuh, ijin ma matei raja ondi, ai ma mambaen lang tarpilih atap lang tarbuat goran anggo nini uhurhu, hita malah mangkuhup-kuhupkon goranni lai”, nai ma nini Guru Gumbak na Bolon ondi.
Marsampang ma use puang bolon ondi: ”Ia si Sormaliat nai goranni tondongni na si Besan, naha do gakni ai?” Jadi marsampang ma use Guru Gumbak na Bolon: ”Mase ma nai songon na marsarat goran ai?” ”Non do nini Besan, huahapkon ibaen na dob salpu, hun nagori hapoltakan nari, songon pinomparni andor pastap do au, sanjongkal pe lang na pintor, odohan ni jari pe lang matorang, naniateihon nami i rumah bolon on, nai homa uhurni Tuan Anggi huta on, songon na marliat-liat do uhurni dompak tondongmu on, saor ibotoh na si Besan do, lang pala hagoranan ganup. Aima ase si Sormaliat malah goranni. Seng pala kuhup-kuhup konon ai nini Besan. Riahta ai malah mangkuhupkon domma tuduh sanggah panorangni”.
Ibayangkon si Sormaliat i Dolog Hararasan
Naso binotohni halak mulak ma Tuan Dolog Hararasan iboban ma Tuan Sormaliat tongon hu Dolog Hararasan arianni ai, ompat borngin i dalan do sidea marborngin. Das ma i Dolog Hararasan ibayangkon ma tongon Tuan Sormaliat hu borno ni losung, ibahen ma bayanganni singkam na matah. Anggo singkam ondi seng ra matei, anjaha martunas do pakon marurat do use dokah-dokahni ari, nai ma parbayangni Tuan Sormaliat i Dolog Hararasan.
Dob ma das sapuluh borngin dokahni manungkun ma panak boru Nandorhaya di Bulan, bani Tuan Rahat di Panei, nini ma: ”Ou Bapa Anggi, ija do si Sormaliat, sapuluh borngin ma seng ongga roh hu rumah bolon be”. Nini Tuan Rahat di Panei marbalos: ”Domma huondoskon hu hutani tulangni i tanoh hapoltakan, ase hunjai ia mambuat boru, horja raja lobei ia apala satahun on. Pogothon hanima malah inang mangkorja pabolag juma, nai age martonuni ase dong holi bisaranta bani tulangmu hu hapoltakan”, nai ma nini bapa anggi ai.
Itobus Panak Boru Nandohaya di Bulan ma Botouni ai
Jadi use mangguru use ma panak boru Nandorhaya di Bulan bani Guru Gumbak na Bolon ai, nini ma: “Ou Mangkela, naha ma podahmu bangku mangayaki si Sormaliat ai?” “Naha ma hubotoh”, nini Guru Gumbak na Bolon, “Nasuru pe rayat in mangayaki, mabiar do mangidah Tuan Rahat di Panei. Agari ai pe, anggo taridah holi sahap on, manggila ma holi Tuan Anggi huta on mangidah hanami na sarumah on. Ai ma ase ulang lobei taridah sahap on panak boru, holong uhur nasiam i rumah on”. ”Jadi naha ma gakni mangkela, holongni uhurmu, masihol tumang ma uhurhu mangidah botouhu ondi”. Ihut mangkatariluhma matani panak boru ai mangkatahon ai. Holong ma uhurni guru ai mangida panak boru ai. Ibere ma sada podah. ”Anggo hubotoh panak boru, bisa do ham mangayaki, ase baen hita riah madear”. ”Anggo bisa nimu mangkela, bisa do”, nini panak boru ai, ”maningon huayaki do botoungkai”.
Jadi marsahap ma Guru Gumbak na Bolon anjaha mambere podah, ”Parlajari ham ma lobei matani judi”. Jadi iajari Guru Gumbak na Bolon ma panak boru ondi marjudi. Kira-kira tolu ari ibotoh ma. Dob ai, ipakei Guru Gumbak na Bolon ma panak boru ai, pakean dalahi ma ibere, amnrantei gotong anjaha mardarmani, martumbuk lada, marbaju-baju dalahi, isuruh ma hasomanni sapuluh dua halak puang lima martanja marbodil, marhopala perak, na laho mangayaki Tuan Sormaliat hu Dolog Hararasan. Laho ma sidea tongon.
Tarbuang si Sormaliat hu Nagori Toruh
Jadi isuruh Tuan Rahat di Panei ma si Girsang Doriangin mamukul ogung sitandol i balei ganjang Sihampilis. Ibagas na opat ari pulung ma halak ganup. Jadi marhata ma Tuan Rahat di Panei hubani jolma simbuei: ”Marsibuat malnouni dua be satangga, ningon dong do malnou ai i huta on”.
Jadi arianni ai meser ma jolma simbuei ondi hu harangan mambuat manlou hinatahonni ai. Padua ariankon tumpu ma tongon malnou ai i pamatang Parpandanan na Bolag. Ipuduni sidea ma malnou ai anjaha ibahen ma gayang-gayang na mambahen dalan (ianan) ni Tuan Sormaliat ondi ase itantan ia hu toruh mangalop tangkei omas ondi.
Raja Parpandanan Na Bolag Nani Arsik Ni Bapa Anggini Tuan Rahat di Panei
Bani lawang-lawang ni ari, sihol ma-ompo ma Tuan Sormaliat, itorih ma hata-hatani pangidahan, maningon mangulaki boru tondong ase madear. Salpu ai laho ma ia bani puang bolon ondi nini ma: “Ou inang, natorih pangidahan narian, ningon naulaki do boru tondong ase madear”. Jadi marbalos ma inangni ai: “Ai bapa, seng adong boru tondongmu”, nai do hansa balos ni inangni ai. Mulak ma ia use.
Ilabang-labangni ari use mangojur ma halak ganup maningon mompo ma Tuan Sormaliat soani ge hatani gamot, ase adong na mangurupi tanganni puang bolon. Laho ma use Tuan Sormaliat manungkun bani inangni ondi, nini ma: “Inang, mangojur do rayat ni huta on pakonni gamot huta on, maningon mambuat boru do gan ahu, ase dong mangurupi tanganmu”. Ibalosi inangni ondi ma: “Bapa, ririd hanima ma huhuta na legan in”. Ini anakni ondi ma use: “Sonon do inang, nini uhurhu maningon badanmu na hundul i rumah on atap idia ham matua, anggo seng boru tondong ai hundul i rumah on naha ma gakni panarianni gamot huta on ampa rayat huta on? Ambit uhurhu pe seng madear be anggo halak hundul i rumah on”. Marsampang ma inangni ondi: “Ai bapa, na matektek hun langit do au, na pultak hubani bonani buluh, nasongon anak-anakni polang, naso marbona marujung”. Lanjar do tene iporsou puang bolon ondi seng ia martondong. Sonon do nini uhurni ibagas: ibahen daoh ni huta bani tondongni i hapoltakan, dua bintang i dalan tongon mambahen dalansi, ia mate holi tene bayu ahu, seng ididah tunas, seng ididah bayu au. Nai do hape panariannu ase lalap iporsou hutani tondongni.
Partonduron ni Tuan Sormaliat
Martondur hubani boruni tulangni, ai ma na margoran panak boru Rongga Huning ai ma Nasaduk di Hataran, boruni Tuan Padang Rapuhan i Tanoh Hapoltakan.
Jumpah ari patarni isuruh Tuan Sormaliat ma jabolonni, ai ma namargoran si Tahal Tabu Pangaldung-aldung ondi, seng si Tahal Tabu ibahen goranni, si Tiptip Pahu Lada do, tagan mardonda-donda partutur na sagang jumpahma bana sondahan on, anjaha seng be ia jabolonni be, sanina mando ikirahon. Ia ma juak-juakni na doskon uhurni, ia ma isuruh martondur hu Padang Rapuhan. Na lahoma martondur ondi ia, ipapulung nasida ma ganupan gamot pakonni rayat nai ge pangulu dusun, ijin homai ma ge Guru Gumbak na Bolon. Ipantom nasida ma sada horbou, ai ma panganonni sidea ijai. Dob mangan ai, isungkun gamot ai ma Guru Gumbak na Bolon hatani pangidahan ampa ari madear ampa bulan matorang.
Hona Dorma Panak Boru Rangga Huning (I)
Dob ai ididah panak boru Nansanduk di Hataran ma bulan hun tanoh Hapoltakan honama ia dorma tongos-tongosan ondi anjaha iparnipi-nipihon homai ma rup-rup pakon Tuan Sormaliat.
Patarni use dob ma songon na mubah rupani panak boru ai. Patugahkon bani hasomanni nipi ai seng ra ia, halani na magigi do ia hubani Tuan Parpandanan na Bolag. Jadi halani ai tindang pangararian hundul pangalolahon, ai domma ia hona dorma ondi. Modom-modomon ma ia. Jumpah ari patarni use marsahap ma bana bani hasomanni ondi, nini ma hubani si Tapinjon ai ma juak-juakni: “Songon na madam angkulaku, hunipi do baya”, nini, “nahanjonon ondi na borngin”. Jadi roh ma si Tapinjon: “Unang ma gakni na hona parmaenanni hita panak boru”, nini. Marhata ma panak boru ondi: “Anggo ai seng hubotoh bayaku”, nini. “Jadi suba hita ma tongon harhari hita”. Jadi ibuat sidea ma pulung-pulungan.
Hona Dorma Panak Boru Rangga Huning (II)
Dob ai lahoma sidea hu huta, das ma i rumah bolon, marayakhon tulangni ondi, marsahap bei ma sidea.
Dob ai jumpah ari patarni use ipungkah sidea ma parsahapan pasal partibalni na laho mambuat boru ondi. Marhata ma Tuan Padang Rapuhan: “Ou ambia Sormaliat, naha do panroh nima in ambia? Songon na so margamot do ho, songon na so marpangulu dusun”. Jadi marhata ma si Sormaliat ondi: “Aha do gamot aha do pangulu dusun ai so ibotoh hanami in tulang”. Jadi marhata ma tulangni ondi: “Anggo songon panroh nima in do ambia, aturanni na mangajari anngimu in do ho. Gamot huta on pe lang mambotoh, au pe lang mambotoh. Arahkon huji ai lang holi roh mangirik-irik gamot huta on? Ulang lang ibotoh ho ambia, anggo aturanni na marlua-lua seng pala botohon kin in. Jadi longang do si Sormaliat ondi, ai seng ibotoh arusanni hinatahon ni Tuan Padang Rapuhan ondi.
Hona Dorma Panak Boru Rangga Huning (III)
Mintor marsahap ma Raja Padang Rapuhan: “Age nai ambia, songon na heran do paruhuranku, bosur pe au mangan songon nanihatahonmai do songon na holang do au mangan anjaha lohean do paruhuranku, mangidah hanima ganup na roh hun Parpandanan on, domma das hanima gonup na roh hun Parpandanan on, domma das hanima hira-hira tolu bulan…
ia ma ipanjunjukhon hubani boras ni omei ni indahan ai, ipangan bana ma na lengket bai taruguy ai, anggo boras sapadang ondi ampa indahan jagul ai iberehon do bai horbou ni, nini ma dompak horbouni ai. Hutagat dong napinarsahapkonna, hape horbou ai do iparsahapkon, nin sahapni ma: “Ale horbou paninggala, ambilanni tulang hubani huta na daoh, tarbarita do guru anjaha paralamat, tapi igantih halak do hape panagolanni seng ibotoh”, nai ma nini. Ase longang tumang do uhurhu. Dob ai mulak ma au hubani panorih-norihankai, laho mau au hu biding juma ai anjaha monggob do lobei au tongkin ijai, atap sonaha paninggalani tene i juma ai nini uhurhu, anjaha jenges-jenges do paninggalani. Turun-turun maninggala ia, inunut do mandoding-doding, bahat do dodingni ai ampa umpasani seng haru hubotoh patorangkon. Ondo hansa na dapot uhurhu ijai. Ia lang huidah tulang masihol au, ia huidah tulang, sonon ma pangandunganku. Dob konsi ai mulak ma au”.
Hona Dorma Panak Boru Rangga Huning (IV)
Haor na marsahapa ondi sidea, ipahumuhi Tuan Sormaliat ondi ma dirina, nini ma: “Dung ma parsahapanta ai panak boru, laho ma au modom hu jambur”. Ipakulah ma ia songon na susur hu anak tangga ai, domma idalani satangga, laho hu toruh, hape anggo bohini taridah opei. Nini panak boru ai ma: “Naha do nani sampak hotang saud ni? Atap na mangalop atap na mamboban do?” “Tapi nongkan hata panak boru patar huboban”. “Nai ma da anggo ra hama manuhuni parpadanan ai”. “Ra ma au panak boru”. Nini Tuan Sormaliat. “Ija do ham na ra ai. Ai anggo patar na mangalop ma. Seng be na mamboban be ai”. Longang do uhur ni Tuan Sormaliat ondi na mambogei hata ai. “Ulang hita longang tuan nami. Nanget-nanget uhurhon hita hata ai. Na mangalop ampa na mamboban.
Gondrang Simalungun

Hata Pamungkah
Musik aima salah sada bagian na lang tarsirangkonon humbani budaya. Humbani bagei ni karya seni na dob adong hinan, boi do hatahonon bahasa musik aima salah sada bagian na tang siporlunan laho pajongjonghon haadongan ni kebudayaan on. Boi hatahonon pori lang adong musik, ra do budaya in gabe lang bayak.
Anggo ipardimata hita humbani mungkah ni das bani panorang on, gati do homa hajongjongan ni musik on itongah-tongah ni namabuei ipakei gabe sada parhiteian laho padaskon isi ni paruhuran (sininta ni uhur), panumbaon (misalni manggalang/domu m)
Gonrang (istilah bahasa Simalungun untuk “gendang”) salah satu alat musik dari daerah Simalungun, yang telah lama ada dan berkembang di daerah Simalungun. Musik gonrang tidaklah hanya apresiasi seni semata, tetapi juga mau memperlihatkan makna dan fungsi yang sangat mendalam bagi kehidupan masyarakat Simalungun khususnya. Makna dan fungsi gonrang terwujud sebagai suasana pengungkapan hati, sebagai sarana hiburan, sebagai sarana komunikasi. Musik gonrang juga sebagai representasi simbolis yang mencerminkan nilai-nilai, pengaturan kondisi sosial dan perilaku kultur lainnya serta sebagai peneguh ritus-ritus keagamaan dan ikatan sosial.
Langganan:
Postingan (Atom)